جعفر بن محمد بن حسن جعفرى
9
تاريخ يزد ( فارسى )
مقدمه [ مصحح ] اهميت و فايدت متنهايى كه در تاريخ شهرهاست و حوادث و وقايع ، وضع جغرافيايى و محلى ، احوال و آثار رجال يا وصف ابنيه و عمارات بلاد را باز مىنمايد بر اهل تحقيق و ارباب بصيرت مكتوم نيست و باز گفتن را حاجت نباشد . متنى كه در صحايف اين كتاب به طبع رسيده است در تاريخ و جغرافياى يكى از شهرهاى قديمى ايران است . اين متن نخستين كتابى است كه در باب يزد و اخبار آن ، در قرن نهم هجرى صورت تأليف پذيرفته و مأخذ اصلى كتب ديگرى بوده است كه در قرون بعد راجع به اين شهر نوشتهاند . اگرچه ظاهرا مؤلف كتاب اديب و منشى و شاعر بوده است اما نثرش انسجام و پختگى نثرى چون نثر شرف الدين على يزدى همشهرى و همدورهء او را ندارد . سبك نگارش كتاب بسيار عادى است و نادرستيها و ناروائيهايى چند در آن هست كه بايد بديدهء بخشش گذشت . اما ترديد نبايد كرد كه اين نقائص يا عيوب چيزى از فايدت تاريخى كتاب نمىكاهد . زيبايى و شيوايى نثر در متون تاريخ البته سبب آراستگى و لطافت خواهد بود ، اما خردلى بر صحت و اعتبار مطالب نمىافزايد . يزد در دورهء مؤلف اين كتاب اهميتى درخور توجه داشت . باستناد نوشتههاى همين كتاب مدرسههايى چند در آن